راهنمای فلسفه برای کودک (فبک)

کودکان از نخستین سال‌های زندگی، با پرسش‌های شگفت‌انگیز و بی‌پروای خود درباره مفاهیمی مثل عدالت، حقیقت، زیبایی و دوستی، نشان می‌دهند که فیلسوفانی بالفطره‌اند. رویکرد «فلسفه برای کودکان» یا فبک (P4C)، بستری فراهم می‌کند تا این کنجکاوی غریزی به مهارتی پایدار برای «خوب اندیشیدن» بدل شود. در این بخش، راهنماهای گام‌به‌گام، تکنیک‌های تسهیل‌گری و روش‌های کاربردی را گردآوری کرده‌ایم تا به شما نشان دهیم چگونه می‌توان به جای انتقال پاسخ‌های آماده، کودکان را به کاوش، استدلال و پرسشگری عمیق هدایت کرد.

هدف این راهنماها تنها تقویت مهارت‌های منطقی نیست؛ بلکه شکل‌دادن به «حلقه‌های کندوکاو فلسفی» است که در آن‌ها تفکر انتقادی، تفکر خلاق و تفکر مراقبتی (احترام به نظرات دیگران و شنیدن فعال) هم‌زمان رشد می‌کنند. فرقی نمی‌کند معلمی باشید که می‌خواهد فضای کلاسی پویا و گفت‌وگومحور بسازد یا والدینی که به دنبال گفت‌وگوهای معنادار در خانه هستند؛ منابع این بخش ابزارها، داستان‌های محرک و راهبردهای عملی لازم را در اختیارتان می‌گذارند تا فرزندانی مستقل، خودآگاه و مسئولیت‌پذیر پرورش دهید.

زیردسته‌ها و نوشته‌ها
یادگیری اکتشافی در آموزش فلسفه به کودکان برونر معتقد است که می‌توان دانش مربوط به هر رشته علمی را در مجموعه‌هایی سازمان‌یافته به یادگیرندگان آموخت. در این شرایط، فرایند پردازش اطلاعات تسهیل می‌شود و…
شنبه, ۱۵ مهر
چکیده جهان امروز سریع‌تر از هر زمان دیگر در حال پیشرفت است؛ بنابراین بهره گیری از رویکردهای جدید آموزشی و به‌تبع آن رسانه‌های جدید، محیط‌های یادگیری اشتیاق برانگیز و محتوای آموزشی فراتر از ساختارهای…
چهارشنبه, ۵ مهر
چند صباحی بیش نمانده که دانش‌آموزان با برنامه‌های امتحانی مدرسه به خانه برگردند. در کل ساختار خانواده اضطراب حاکم می‌شود و جنجالی خانوادگی در امرونهی درس خواندن دوباره شکل می‌گیرد. همیشه مرکز توجه…
شنبه, ۲۶ فروردین
عصری که ما در آن زندگی می‌کنیم عصر اطلاعات و دانایی است. در این عصر یکی از مهمترین اهدافی که باید دنبال شود؛ پرورش قدرت تفکر افراد جامعه است و برای رسیدن به این مقصود باید از کودکی آغاز کرد و ذهن…
یکشنبه, ۱۱ مهر
طراحان برنامه آموزش فلسفه به کودکان و بسیاری دیگر از اندیشمندان این عرصه، بر این عقیده‌اند که فلسفه برای کودکان برنامه‌ای برای افزایش مهارت تفکر نقاد و خلاق در درک مسائل فلسفی نزد کودکان است. این…
چهارشنبه, ۷ مهر
بحث‌های فلسفی درباره حقیقت، انصاف یا مهربانی بر پیشرفت ریاضیات و خواندن و نوشتن دانش‌آموزان دبستانی تأثیری اندک و در عین حال مهم می‌گذارد. اما متخصصان هنوز نمی‌دانند که چرا چنین است. بیش از ۳۰۰۰…
سه شنبه, ۲۹ تیر
مهارت حل مسئله، بنیاد تمام زمینه‌های دانش مانند ریاضیات، علوم و هنر است. چه کودک خردسالی که می‌خواهد بیابد لکه خیس فرش از چه چیزی ساخته شده و چه دانشمندی که می‌خواهد درمانی برای سرطان کشف کند، هر دو…
یکشنبه, ۹ خرداد
مغز یک نوزاد در هنگام تولد دارای ۱۰۰ میلیارد نورون است. در سال‌های اول زندگی، تریلیون ها سیناپس عصبی (ارتباطات میان نورونها و شاخه‌های آن‌ها) در مغز وجود دارد. قانون ارتباط درون مغز این است: «همینی…
چهارشنبه, ۵ خرداد
ساده‌ترین راه برای توانمندسازی کودکان در تفکر، پرسشگری است. پرسشگری نه تنها توانمندی ذهنی کودکان را افزایش می‌دهد بلکه یادگیری را برای آنها مفرح و مهیج نیز می‌گرداند. کودکان دوست دارند که با والدین…
سه شنبه, ۴ خرداد
انسان موجودی اجتماعی است، از زمان تولد تا واپسین دم حیات نیازمند دیگران است. در جامعه زندگی می‌کند، از آن تاثیر می‌پذیرد و بر آن تاثیر می‌گذارد. کانون خانواده، نخستین نهاد اجتماعی است که کودک در آن…
یکشنبه, ۱۳ اردیبهشت
خلاقیت واژه‌ای است که در سال‌های اخیر از حوزه‌های علمی و تئوری به دانسته‌های عوام مردم و افراد منتقل شده وهمه به نوعی درصددند تا از این واژه بهره‌ای داشته باشند، آن را بیاموزند و فرزندانی خلاق تربیت…
چهارشنبه, ۲۶ فروردین
 فكر كردن و خلاقيت آموختنی است. اگر طناب‌هایی از ابرها آويزان بود... اگر بينی من روی سرم قرار داشت... اگر در انتهای انگشتم يک چشم داشتم... این‌ها نمونه‌هایی از تخيلات كودكانه است كه منجر به تفكر خلاق…
دوشنبه, ۲۹ مهر
نویسنده: علی ذوالفقاریان پروژه صفر مجموعه پژوهش‌هایی درباره آموزش و پرورش در دانشگاه هاروارد است که هدفش ارتقای یادگیری، اندیشیدن و خلاقیت در هنر، علوم انسانی و رشته‌های علمی است. این پروژه را در سال…
دوشنبه, ۲۹ مهر
ارسطو حیرت را سر آغاز فلسفه ورزی بشر می‌داند و حیرت در اولین مواجهه آدمی با پدیده ای پرسش برانگیز رخ می‌دهد، می‌توان کودکان را فیلسوفانی بالقوه دانست که هیچ تجربه ای از زندگی و دنیای پیرامون خود…
یکشنبه, ۳۱ شهریور
وقتی بچه‌ها الفبای فارسی را می‌آموزند و یا می‌توانند ۲۲ را جمع بزنند بیش از آن که خود آن‌ها از فراگیری این مهارت‌ها خوشحال باشند این والدین هستند که از این رویداد مهم در زندگی فرزندانشان ذوق زده می‌…
یکشنبه, ۱۷ شهریور
نگاهی به «دنیای سوفی» اثر یاستین گوردر وقتی یکی از دوستانم در کیهان بچه‌ها، برای اولین بار مرا با «دنیای سوفی» آشنا کرد، اصلافکرش را نمی‌کردم در این ترافیک کاری‌ام در روزنامه و روزهای مانده به…
یکشنبه, ۱۷ شهریور
در این مطلب به بررسی برنامه فلسفه برای کودکان و نوجوانان در مدارس خواهیم پرداخت.
سه شنبه, ۲۵ تیر
نویسنده: متیو لیپمن گفت‌وگو با متیولیپمن گفت‌وگوقدرت تمیز، داوری و استدلال‌آوری از اهمیت انکارناپذیری در زندگی فردی و حیات جمعی برخوردار است. نقش این امور را در تفاهم میان آدمیان و در نتیجه نشاندن…
سه شنبه, ۲۵ تیر
پرورش تفکر فلسفی، ضرورتی است که به مطالعات میان رشته‌ای دقیق و گسترده‌ای نیاز دارد. در این مقاله پس از بیان مختصر چیستی و چرایی «پرورش تفکر فلسفی در کودکان و نوجوانان» و مقایسه آن با «آموزش فلسفه به…
سه شنبه, ۱۸ تیر
یکی از شاخه‌های پرطرفدار فلسفی نزد پژوهشگران و فیلسوفان معاصر، فلسفه کودکی یا فلسفه کودکان است. پرسش از چگونگی فرایند اندیشیدن نزد کودکان و ویژگی‌ها و مؤلفه‌های آن، از جمله دل‌مشغولی‌های این زمینه…
سه شنبه, ۱۱ تیر
«فلسفه برای کودکان» حکایت از گرایش و به تبع آن برنامه‌ای دارد که کودکان را مستعد فلسفه‌ورزی می‌داند و بر این نظر است که می‌توان و باید با برنامه‌ای دقیق کودکان را با مفاهیم و موضوعات فلسفی آشنا کرد.…
سه شنبه, ۱۱ تیر
در اواخر سال‌های ۱۹۶۰، زمانی که متیو لیپمن در دانشگاه کلمبیا واقع در نیویورک در رشته فلسفه مشغول تدریس بود متوجه شد که دانشجویانش فاقد قدرت استدلال و قدرت تمیز و داوری هستند و همچنین متوجه شد که برای…
سه شنبه, ۱۱ تیر
فلسفه برای کودکان،  بیشتر به عنوان برنامه ی مهارت در تفکر یا تفکر خلاق و منتقدانه توصیف می شود. درست است که درس فلسفه برای کودکان، مهارت های تفکر خلاق و منتقدانه را در دانش آموزان تقویت می کند، اما…
یکشنبه, ۲۹ اردیبهشت