راهنمای روانشناسی رشد کودک و نوجوان

هر لبخند، هر گریه و هر کنجکاوی، قطعه‌ای از پازل بزرگِ رشد کودک شماست که منتظر کشف شدن است. رشد کودک مسیری پرپیچ‌وخم و در عین حال شگفت‌انگیز است. در این دسته‌بندی، مراحل رشد جسمی، ذهنی و روانی کودک را از نوزادی تا نوجوانی بررسی می‌کنیم. درک اینکه کودک در هر سنی چه توانایی‌هایی دارد و چه نیازهایی را تجربه می‌کند، به شما کمک می‌کند تا انتظاراتی واقع‌بینانه داشته باشید و فرصت‌های یادگیری مناسبی برای او فراهم کنید.

ما به شما کمک می‌کنیم تا نشانه‌های رشدی را بشناسید و بدانید در هر مرحله، چه فعالیت‌هایی به تقویت مهارت‌های حرکتی، زبانی و شناختی فرزندتان کمک می‌کند. با همراهی در این بخش، شما نه تنها یک ناظر، بلکه به تسهیل‌گری آگاه تبدیل می‌شوید که مسیر رشد طبیعی فرزندش را با عشق و دانش هموار می‌کند.

زیردسته‌ها و نوشته‌ها
کودکان ۹ تا ۱۲ ساله در مرحله‌ای مهم از رشد قرار دارند؛ دوره‌ای میان کودکی و نوجوانی که با تغییرات جسمی، عاطفی، اجتماعی و شناختی همراه است. در این سال‌ها ممکن است کودک گاهی شاد و پرانرژی باشد و چند…
یکشنبه, ۲۵ مرداد
تغییر صدای پسران و رشد جسمانی در سال‌های پایانی دبستان، بخشی طبیعی از مسیر بلوغ است؛ اما برای بسیاری از کودکان می‌تواند با پرسش، خجالت، نگرانی یا حساسیت همراه باشد. صدای کودک ممکن است گاهی زیر و گاهی…
یکشنبه, ۲۵ مرداد
وقتی کودک دبستانی در نوشتن مشکل دارد، نخستین فکری که به ذهن والدین و آموزگاران می‌رسد این است که «باید بیشتر تمرین کند» یا «دقت نمی‌کند». اما واقعیت این است که نوشتن، پیش از آن‌که یک مهارت ذهنی باشد…
یکشنبه, ۲۵ مرداد
مهارت حرکتی ظریف چیست؟ مهارت حرکتی ظریف یعنی توانایی استفاده‌ی دقیق از عضلات کوچک دست و انگشتان برای انجام کارهای ظریف و هماهنگ.
یکشنبه, ۲۵ مرداد
۱. جهش رشد یعنی چه؟ «جهش رشد» به دوره‌هایی گفته می‌شود که کودک برای مدتی کوتاه با سرعت بیشتری تغییر می‌کند. این تغییر می‌تواند در قد، وزن، اشتها، خواب، رفتار یا توانایی‌های تازه دیده شود. در سنین…
یکشنبه, ۲۵ مرداد
رشد حرکتی نوزاد از نخستین ماه‌های زندگی آغاز می‌شود؛ از زمانی که می‌تواند برای چند لحظه سرش را بالا نگه دارد، دست‌هایش را حرکت دهد و به اسباب‌بازی برسد تا زمانی که می‌نشیند، می‌ایستد و راه می‌رود.…
جمعه, ۲۳ مرداد
شاید هیچ دوره‌ای از زندگی به اندازه دوازده ماه اول، تغییر و شگفتی با خود نیاورد. نوزادی که در بدو تولد تنها می‌تواند گریه کند، در پایان همین سال لبخندهای هدفمند می‌زند، صداهای تکراری درمی‌آورد، با…
جمعه, ۲۳ مرداد
کلید اصلی: تعیین مرزهای روشن و ارائه حمایت عاطفی گرم، دو اصل حیاتی در تعامل با کودکان بسیار حساس هستند. مقدمه بسیاری از کودکان، محرک‌های محیطی مانند صداها، تصاویر و حتی احساسات درونی خود را بسیار…
دوشنبه, ۵ مرداد
بلنكین و وایت‌هد بر این باورند كه «مهم‌ترین اصلی كه در برنامه‌ی درسی نادیده و نادرست دریافت می‌شود، پدید آوردن محیطی‌ست كه آموزش در آن رخ می‌دهد». هر تجربه‌ی آموزشی دربرگیرنده دانش‌آموزان، برنامه‌ی…
چهارشنبه, ۴ بهمن
نوزادان و کودکان دنیا را از طریق حواس پنج‌گانه‌ی خود کشف می‌کنند. به همین دلیل، بازی کردن برای کودکان پیش‌دبستانی بسیار مهم است. کودکان در قالب روشی آموزشی و تفریحی حواس پنج‌گانه‌ی خود را تقویت کرده…
یکشنبه, ۱۸ تیر
در آشپزخانه مشغول درست کردن غذا هستم که فرزند نوجوانم از من می‌خواهد به او کمک کنم و می‌گوید: «یکی از دوستانم از من خواسته که آخر هفته به مهمانی او بروم. ولی من دوست ندارم با افرادی که در آن مهمانی…
سه شنبه, ۱۲ اردیبهشت
نوازش اهمیت دارد. انسان‌ها به ویژه در دوره‌ی نوزادی برای رشد بهینه احساسی، فیزیکی و شناختی به نوازش نیاز دارند. لمس و نوازش روزانه نقش مهمی در رشد اولیه‌ی مغز کودک دارد. فقدان نوازش حتی می‌تواند باعث…
چهارشنبه, ۱۳ بهمن
روش‌ها و الگوهای پیشنهادی برای اشاره‌ ورزی همه خانواده‌ها بدون استثنا به طور خودآگاه یا ناخودآگاه از شش ماهگی به بعد با کودک خود با زبان اشاره سخن می‌گویند. درخواست‌هایی مانند، سرسری کردن، دس دسی…
سه شنبه, ۲۰ مهر
هر انسان سالمی دارای 5 حس اصلی بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه است. انسان از راه این حواس می‌تواند با جهان پیرامون خود ارتباط برقرار کند و از آغاز تولد به کنجکاوی‌هایش نسبت به محیط پیرامون پاسخ…
دوشنبه, ۲۹ شهریور
سقف اتاق کودک را تزیین کنید نوزادان بیشتر وقت خود را رو به پشت می‌گذرانند. پس چرا برای کوچولوی خود چیزی در نظر نگیرید که به آن نگاه کند؟ برای سقف از رنگی آرامش‌بخش استفاده کنید و همچنین با نقاشی…
یکشنبه, ۳۱ مرداد
بازی، راهی برای ابراز احساسات و نمود شخصیت کودک است. درمان‌گران اختلال‌های کودکان، با تماشای بازی کودکان می‌توانند به مشکلات شخصیتی و خلقی کودک و هم‌چنین میزان بهره‌ی هوشی و وجود یا عدم وجود اختلال…
سه شنبه, ۱۹ مرداد
لیسپ (lisp) در کودکان نوعی اختلال گفتاری محسوب می‌شود. بسیاری از خانواده‌ها ممکن است به لیسپ کودک اهمیت ندهند به ویژه اگر در درک صحبت‌هایش مشکلی نداشته باشند. برخی خانواده‌ها نیز لیسپ کودک خود را…
یکشنبه, ۱۳ تیر
اهمیت یادگیری در دوران کودکی، در هدف دوم از چشم‌انداز توسعه‌ی پایدار گنجانده شده است. این بند تعیین می‌کند که تا سال 2030 میلادی، «همه دختران و پسران، به دوران کودکی مطلوب و مراقبت و آموزش پیش از…
دوشنبه, ۷ تیر
لیسپ نوعی اختلال گفتاری است که بسیاری از ما در طول زندگی با آن روبه‌رو شده‌ایم. حدود 23 درصد از افراد در زندگی خود به لیسپ دچار می‌شوند. کودکان در سال‌های ابتدایی زندگی در توانایی‌های گفتاری و زبانی…
یکشنبه, ۳۰ خرداد
اختلال در پردازش شنوایی(APD) می‌تواند در توانایی یادگیری کودکان تأثیر بگذارد. افراد مبتلا به این اختلال، در شنوایی خود مشکلی ندارند و قدرت شنیدن صداها در این افراد مانند دیگران است. در این اختلال،…
شنبه, ۱۱ اردیبهشت
چشم ذهن كودك کودکان در فرآیند رشد به دستاوردی مهم در حوزه شناخت و به ویژه شناخت اجتماعی دست می‌یابند. این دستاورد، آگاهی آنان از مفهوم «ذهن» و کارکرد آن نزد خود و دیگران است. چنین دستاوردی به این…
سه شنبه, ۳۱ فروردین
برای کودکان ممکن است یادگیری بیان صحیح واژه‌ها دشوار باشد. این اتفاق در واقع بخشی از فرآیند رشد آن‌هاست. با گذشت زمان، مهارت‌های گفتاری آن‌ها رفته رفته بهتر می‌شود. کودکان در هر سنی در بیان واژه‌های…
سه شنبه, ۲۴ فروردین
از زمانی‌که جنین در رحم مادر است حس شنوایی او نیز شکل می‌گیرد. به‌طور کلی، جنین با تکان خوردن و تند و کُند شدن ضربان قلب به صداهایی که از بیرون می‌شنود، واکنش نشان می‌دهد. تقریباً جنین از حدود ۲۰…
چهارشنبه, ۲۷ اسفند
شاید همه‌‌ی ما این تجربه را داشته باشیم که در میانه یک سخنرانی یا گفت‌وگو، واژه‌ای را فراموش کرده‌ایم. واژه‌ای که به اصطلاح «نوک زبان‌مان بوده» اما هرچه تلاش کردیم آن را به یاد نیاوردیم. این اتفاق…
سه شنبه, ۱۲ اسفند
شاید بیش‌تر بزرگ‌سالان از کودکان انتظار داشته باشند که آن‌ها بتوانند بر هیجان‌های‌شان مسلط شوند، واکنش‌های هیجانی‌شان را مهار کنند، برای دستیابی به هدف‌های‌شان، با پیش‌بینی خطرهای پیش رو، برنامه‌ریزی…
یکشنبه, ۱۴ دی
همه ما خواهان خوش‌بختی فرزندان‌مان هستیم، ولی تا چه اندازه در این کار می‌توانیم مؤثر باشیم؟ پیش از هر چیز باید گفت: انسان به شکل یک کاغذ نانوشته به‌دنیا نمی‌آید، این که فرد تا چه‌قدر خوش‌بخت است، تا…
چهارشنبه, ۱۹ آذر
شما همه تلاش‌تان را می‌کنید برای این که دخترتان به‌موقع در درس تنیس حاضر شود، ولی متوجه می‌شوید که او بسیار مردد است. سرانجام به زمین تنیس می‌رسید و در آن‌جا به نداشتن انگیزه در او پی می‌برید. او…
دوشنبه, ۳ آذر
هر زمان که کودکان برای بازی کردن یا انجام دادن کاری از خانه خارج می‌شوند، والدین احساس می‌کنند باید امنیت آن‌ها را تضمین کنند. به‌طور غریزی، به کودکان گفته می‌شود: «مراقب باشند.» والدین با این کار می…
سه شنبه, ۲۷ آبان