تفکر انتقادی و خلاقیت
تفکر موهبتی است که به انسان به عنوان اشرف مخلوقات اهدا شده است تا با بهرهگیری از آن قادر به شناخت خود و واقعیتهای هستی باشد و فرهنگ تمدن بشری را پایهریزی کند. پس اغلب اندیشمندان از سقراط تا دیویی ژیرو و سایر اندیشمندان امروز، تفکر را محور اصلی بحثهای خویش قرار دادهاند. سقراط تا ۲۵۰۰ سال پیش با روش خاص خود و از طریق پرسشهایی که به «پرسش های سقراطی» معروف شدند، تلاش می کرد تا به افراد کمک کند که با درست فکر کردن به حقیقت امور دست یابند.
تفکرمحوری سقراط و تأکید بر آن توسط افلاطون و ارسطو نیز مطرح بود و چنین شد که براساس سنت یونان، تفکر نظام مند شکل گرفت. به طور طبیعی است این موضوع که چگونه میتوان توانمندی فکری را افزایش داد، یکی از دغدغههای فکری اندیشمندان شد. امروزه نیز یکی از مهارتهای ضروری در زندگی مهارتهای تفکر و توسعۀ آن است تا افراد بتوانند با آهنگ پرشتاب تحولات امروز هماهنگ شوند. پس افراد تنها با آموزش تفکرمحور میتوانند کارآمدی لازم را برای حل مسئله و مقابله با فشارهای زندگی امروز بیابند.
دیویی معتقد است تمام آنچه مدرسه باید برای دانشآموزان انجام دهد پرورش قدرت تفکر آنهاست و تنها روش موفق آموزش یادگیری آن خواهد بود که شرایط تفکر را ارتقا دهند. لیپمن میگوید: اواخر سال۱۹۶۰ در دانشگاه کلمبیا فکر میکردم که دانشجویانم فاقد استدلال تمیز و داوری هستند. با خودم اندیشیدم مسئلهای که در دانشگاه شاهدش هستم چیزی است، در آن مقطع حل شدنی نیست، چرا که تفکر چیزی است که باید خیلی بیشتر از آنکه عادات تفکر ریشه بپرورانند، آموخته شود؛ به نحوی که تا پایان تحصیلات دبیرستان، دانشآموز با تفکر کارآمد و آزاداندیش خو گرفته باشد(فیشر۱۳۸۵ص۴۷).
امروزه اغلب فیلسوفان و اندیشمندان معتقدند هدف اصلی تعلیم و تربیت، پرورش افراد صاحب اندیشه و خردگرا و متفکر است و بدون آن، رشد و توسعۀ جامعه متصور نیست. مبنای بیشتر اصلاخات آموزشی در جوامع مختلف نیز بیانگر توجه به این موضوع و سوق دادن نظام آموزشی به سمت آموزشوپرورش تفکرمحور است.
این کتاب دارای بیستوسه فصل است که در ادامه فهرست مطالب را میبینید:
- فصل اول: مقدمه؛
- فصل دوم: فکر کنید و دقیق بنویسید؛
- فصل سوم: تعریفها؛
- فصل چهارم: شرایط لازم و کافی؛
- فصل پنجم: موانع زبانشناختی؛
- فصل ششم: صدق؛
- فصل هفتم: منطق پایه؛
- فصل هشتم: شناسایی استدلال؛
- فصل نهم: اعتبار و صحت استدلال؛
- فصل دهم: استدلال استقرایی؛
- فصل یازدهم: طراحی بحث؛
- فصل دوازدهم: تجزیه و تحلیل بحث؛
- فصل سیزدهم: دلیل و برهان علمی؛
- فصل چهاردهم: روشهای میل؛
- فصل پانزدهم: استدلال در مورد علیت؛
- فصل شانزدهم: نمودارهای فرآیندهای تصادفی (علی)؛
- فصل هفدهم: آمار و احتمالات؛
- فصل هجدهم: مغالطهها؛
- فصل نوزدهم: سوگیریهای شناختی؛
- فصل بیستم: استدلالهای قیاسی؛
- فصل بیستویکم: اخذ تصمیمات منطقی؛
- فصل بیستودوم: خلاقیت چیست؛
- فصل بیستوسوم: عادتهای تفکر