راهنمای مراقبت از پوست حساس کودک نوپا و روشهای کنترل اگزما
پوست حساس کودک نوپا و تفاوت آن با پوست بزرگسالان
پوست کودکان ۱ تا ۳ سال تفاوتهای ساختاری عمیقی با پوست بزرگسالان دارد که آن را در برابر عوامل محیطی بسیار آسیبپذیرتر میکند:
- ضخامت کمتر: پوست کودکان حدود ۳۰ درصد نازکتر از پوست بزرگسالان است، به این معنی که سد دفاعی فیزیکی ضعیفتری در برابر خراشیدگی و آسیب دارد.
- تبخیر سریع آب (TEWL): سرعت از دست رفتن رطوبت از سطح پوست کودکان بسیار بالاتر است. این امر سبب میشود پوست آنها در مواجهه با هوای خشک یا باد، به سرعت زبر و پوسته پوسته شود.
- تولید چربی کمتر: غدد چربی ملایم و نیمهفعال هستند، به همین دلیل چربی طبیعی (سبوم) کافی برای روانکاری و محافظت از پوست تولید نمیشود.
- جذب سریعتر مواد شیمیایی: مواد روی پوست راحتتر نفوذ کرده و میتوانند حساسیتزا یا سمی باشند. به همین دلیل استفاده از محصولات بزرگسالان برای کودکان هرگز توصیه نمیشود.
اگزما چیست و چرا پوست کودک نوپا را درگیر میکند؟
اگزما (درماتیت آتوپیک) یک بیماری التهابی، مزمن و غیرواگیر پوستی است که سد دفاعی پوست را تخریب میکند. وقتی این سد دفاعی آسیب ببیند، رطوبت خارج شده و محرکها، آلرژنها و میکروبها راحتتر وارد پوست میشوند.
طبق آمارهای رسمی آکادمی متخصصان پوست آمریکا (AAD) و آکادمی اطفال آمریکا (AAP)، اگزما تا ۲۵ درصد از کودکان را در خردسالی درگیر میکند و در حدود ۶۰ درصد موارد، علائم آن در اولین سال زندگی ظاهر میشوند.
مکانیسم بروز اگزما
در سنین ۱ تا ۳ سالگی، اگزما معمولاً به صورت لکههای قرمز، زبر، بسیار خارشدار و خشک روی گونهها، پیشانی، پوست سر و بهویژه در بخش بیرونی آرنجها و زانوها (نواحی تماس با زمین هنگام چهاردستوپا رفتن و بازی) دیده میشود. خاراندن مداوم این نواحی چرخه معیوبی به نام «خارش-خاراندن» ایجاد میکند که سد دفاعی را بیشتر تخریب کرده و راه را برای عفونتهای ثانویه باز میکند.
محرکهای رایج اگزما در محیط خانه و مهدکودک
بسیاری از حملات اگزما (فِلِرها یا دورههای شعلهوری) به دلیل مواجهه با مواد محرک محیطی رخ میدهند. مربیان در مهدکودک و والدین در خانه باید این عوامل را به خوبی شناسند و کنترل کنند:
- عطرها و اسانسها: صابونهای عطری، لوسیونهای خوشبو، شامپوهای کفساز حمام و مایع نرمکننده لباس.
- شویندههای قوی: پودرهای رختشویی معمولی حاوی آنزیمها و اسانسهای قوی. برای ملحفهها و لباسهای کودک باید از شویندههای مخصوص کودک، بدون بو و ضد حساسیت استفاده کرد.
- پارچههای زبر: لباسهای پشمی، اکریلیک یا الیاف مصنوعی که مستقیماً با پوست تماس دارند. بهترین گزینه لباسهای ۱۰۰٪ پنبهای و نخی گشاد هستند.
- عوامل محیطی: هوای بسیار خشک (به ویژه در زمستان با وسایل گرمایشی)، تعریق بیش از حد کودک (عرق یکی از قویترین محرکهای خارش است)، و بزاق دهان (که در اطراف دهان و چانه ایجاد اگزمای تماسی میکند).
- مواد آلرژن: گرد و غبار، پرز عروسکهای پولیشی، شوره موی حیوانات خانگی و گرده گلها.
حمام کردن اصولی؛ گام اول در درمان اگزما
برخلاف باورهای قدیمی که حمام رفتن را برای اگزما مضر میدانستند، توصیه انجمن اطفال آمریکا (AAP) حمامهای کوتاه اما منظم (روزانه یا یک روز در میان) برای شستن آلودگیها و میکروبها و آبرسانی به پوست است؛ به شرطی که اصول زیر رعایت شود:
اصول حمام اگزمایی
- دما و زمان: آب فقط باید ولرم باشد (آب داغ چربی طبیعی پوست را کاملاً نابود میکند). مدت حمام را به ۵ تا ۱۰ دقیقه محدود کنید.
- شوینده: اصلاً از صابونهای معمولی استفاده نکنید. فقط از شویندههای ملایم، غیرصابونی (Syndet) و کاملاً بدون عطر (Fragrance-free) در نواحی دارای آلودگی یا بو استفاده کنید.
- خشک کردن ملایم: بلافاصله بعد از حمام، با یک حوله نخی نرم به آرامی ضربه بزنید تا آب اضافی گرفته شود (روش گذاشتن و برداشتن حوله). پوست را هرگز نمالید. پوست کودک باید همچنان کمی مرطوب (نمدار) باقی بماند تا آماده جذب مرطوبکننده شود.
مرطوبسازی پوست حساس و روش صحیح مالیدن کرم
سد دفاعی آسیبدیده برای ترمیم نیاز به مرطوبکننده مداوم دارد. این کار باید بخش جداییناپذیر از روتین روزانه کودک باشد:
- قانون ۳ دقیقه: مرطوبکننده باید حداکثر تا ۳ دقیقه پس از خروج از حمام، روی پوست نمدار کودک مالیده شود تا آب داخل پوست حبس شود.
- انتخاب محصول مناسب: پمادها (مانند وازلین طبی) و کرمهای غلیظ بسیار کارآمدتر از لوسیونهای رقیق هستند. لوسیونها آب زیادی دارند که سریع تبخیر شده و حتی ممکن است پوست را خشکتر کنند.
- تعداد دفعات: حداقل دو بار در روز (یا بیشتر) کل بدن کودک را مرطوب کنید، حتی زمانی که پوست کاملاً صاف است و علائمی از اگزما دیده نمیشود. استفاده منظم از نرمکنندهها (Emollients) نیاز به داروهای کورتونی را به شدت کاهش میدهد.
نکته بهداشتی مهم: هرگز انگشتان خود را مستقیماً داخل قوطی کرم یا وازلین نبرید؛ این کار باکتریها را از روی پوست به داخل ظرف منتقل کرده و محصول را آلوده میکند. همیشه از یک قاشق تمیز یا کاردک مخصوص استفاده کنید و یا مرطوبکنندههای پمپدار بخرید.
تفاوت لوسیون، کرم و پماد برای پوست اگزمایی
نویسنده
دسته
لینک کوتاه