آموزش تماس با شمارههای اضطراری به کودک، یکی از حیاتیترین مهارتهای ایمنی است. کودک در ایران باید بداند در صورت بروز خطر یا حادثه، چه کسی میتواند به او کمک کند و چگونه باید با آنها صحبت کند.
در ایران، این شمارهها رایگان هستند و از هر تلفن ثابت یا همراهی (حتی بدون سیمکارت در برخی شرایط) قابل شمارهگیری هستند.
شمارههای طلایی که هر کودک ایرانی باید بشناسد
برای کودکان، به خاطر سپردن ده شماره مختلف ممکن نیست. پس روی این چهار شماره تمرکز کنید:
- ۱۱۵ (اورژانس): برای بیماریهای شدید، بیهوشی، تنگی نفس، تصادف یا آسیبدیدگی جسمی.
- ۱۱۰ (پلیس): برای وقتی که غریبهای قصد ورود به خانه را دارد، گم شدهاید، یا کسی شما را تهدید میکند.
- ۱۲۵ (آتشنشانی): برای آتشسوزی، گیر کردن در آسانسور، یا گیر کردن در جایی که راه فرار نیست.
- ۱۲۳ (اورژانس اجتماعی): برای وقتی که کودک احساس ناامنی میکند، با او بدرفتاری میشود یا به کمک روانی و حمایتی نیاز دارد.
چه زمانی باید تماس گرفت؟
کودک باید یاد بگیرد که این شمارهها «تلفن اسباببازی» یا «برای شوخی» نیستند.
- تماس برای خطر واقعی است: وقتی کسی به شدت آسیب دیده، وقتی آتش میبینیم، یا وقتی امنیت ما در خطر است.
- تماس برای سرگرمی نیست: شوخی با این شمارهها (مزاحمت تلفنی) باعث میشود نیروی امدادی نتواند به کسی که واقعاً در خطر مرگ است کمک کند. این را با قاطعیت به کودک بگویید.
کودک در تماس با امدادگران چه بگوید؟
اگر کودک مجبور شد تماس بگیرد، باید این ۵ مورد را بگوید (میتوانید این را با هم تمرین کنید):
- نام و نام خانوادگی: «سلام، من [نام کودک] هستم.»
- مکان دقیق: «ما در خانه هستیم، آدرس ما خیابان…، کوچه…، پلاک… است.» (اگر آدرس را بلد نیست، یاد بدهید بگوید: «من در خانه هستم، کنار مامانم/بابا»).
- چه اتفاقی افتاده: «بابا/مامان روی زمین افتاده و جواب نمیدهد.» یا «آتشسوزی شده.»
- تعداد: «فقط من و برادرم در خانه هستیم.»
- گوشی را قطع نکند: به او یاد بدهید: «تا وقتی اپراتور نگفته، گوشی را قطع نکن.»
چگونه به کودک آموزش دهیم؟ (روشهای عملی)
۱. نقشبازی (Role Play)
با کودک بازی کنید. شما اپراتور شوید و او شماره بگیرد (با تلفن خاموش یا اسباببازی).
- شما: «اورژانس، بفرمایید؟»
- کودک: «سلام، اینجا آتشی شده، خیابان…»
- با هم تمرین کنید تا صدایش در موقع خطر نلرزد و آرام حرف بزند.
۲. برگه اطلاعات اضطراری
روی یک کاغذ بزرگ و رنگی، شمارههای ۱۱۰، ۱۱۵ و ۱۲۵ را بنویسید و کنار تلفن یا روی در یخچال بچسبانید.
- نام کودک، آدرس دقیق خانه و شماره موبایل والدین را هم زیرش بنویسید.
- به او بگویید: «اگر خطری شد، به این شمارهها زنگ بزن و این کاغذ را بخوان.»
۳. تمرین حفظ کردن
شمارهها را با ریتم و آهنگ یا شعر تکرار کنید. مثلاً:
«یک، یک، پنج / اورژانس / میاد سریع، سر و کِیف»
۴. آدرسخوانی در کوچه
هنگام پیادهروی، به کودک بگویید: «ببین، اسم کوچه ما این است، پلاک خانه ما این است.» این کار را بازی کنید تا آدرس را ملکه ذهنش کند.
آموزش برای موقعیتهای خاص در ایران
- اگر در خانه تنها بودید و آتشسوزی شد: یاد بدهید بلافاصله از خانه خارج شود، به همسایه پناه ببرد و از آنجا با ۱۲۵ تماس بگیرد (تأکید کنید داخل خانه نماند).
- اگر غریبهای در زد: یاد بدهید در را باز نکند و اگر اصرار کرد، با ۱۱۰ تماس بگیرد یا از پشت در داد بزند «پدرم/مادرم الان میآید» و سریع به همسایه خبر دهد.
- اگر گم شدید: به کودک بگویید همانجا که هستی بایست (دور نشو). اگر پلیس یا نگهبان دیدی، از او کمک بخواه. اگر ندیدی، با شماره ۱۱۰ تماس بگیر.
نکات ایمنی مهم برای والدین
- گوشی قفلشده: به کودک یاد بدهید چگونه از بخش Emergency Call (تماس اضطراری) در گوشیهای هوشمند استفاده کند، حتی اگر گوشی قفل است.
- فشار ندادن دکمه قطع: به او یاد بدهید که اگر اپراتور پرسید «کجا هستی؟» و او دستپاچه شد، گوشی را قطع نکند؛ اپراتورها در ایران تکنولوژی ردیابی دارند و میتوانند موقعیت را پیدا کنند.
- تأکید بر صداقت: به کودک بگویید اگر اشتباهی زنگ زدی، قطع نکن! فقط بگو «ببخشید، اشتباه شد.» این بهتر از قطع کردن تلفن است.
چکلیست نهایی برای والدین
- [ ] کودک شمارههای ۱۱۰، ۱۱۵، ۱۲۵ و ۱۲۳ را میشناسد.
- [ ] کودک آدرس دقیق خانه را (حداقل نام خیابان و کوچه) بلد است.
- [ ] برگه اضطراری کنار تلفن یا روی یخچال چسبانده شده است.
- [ ] با کودک تمرین کردهاید که اگر در خانه تنهایید و اتفاقی افتاد، چه کند.
- [ ] کودک میداند که نباید با این شمارهها شوخی کند.
- [ ] کودک یاد گرفته در مواقع خطر، اپراتور ۱۱۵ یا ۱۱۰ را به بزرگسال (اگر در دسترس است) بدهد.
منابع آموزشی برای پیگیری:
- سازمان اورژانس کشور (115.ir): برای آشنایی با وظایف اورژانس.
- پلیس پیشگیری ناجا (police.ir): برای آموزشهای ایمنی عمومی.
- سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری (125.tehran.ir): برای آموزشهای ایمنی کودکان.
- سازمان بهزیستی کشور (بهزیستی برای شماره 123): برای اطلاع از خدمات اورژانس اجتماعی.
