مشکلی به نام تیزهوشی

مشکلی به نام تیزهوشی

دانش آموزان تیزهوش را به دلیل داشتن استعدادهای بالابه حال خود رها نکنید. دانش آموز تیزهوش دانش آموزی است که در انجام کارها، هوش و استعداد بیشتری از خود نشان می‌دهد. این دانش آموزان در انجام دادن فعالیت‌های هوشی، خلاقانه و هنری توانایی بالایی دارند، از قدرت رهبری زیادی برخوردارند و در حوزه‌های تحصیلی و علمی مختلف درخشش عالی از خود نشان می‌دهند. با وجود این توانایی‌ها، کودکان تیزهوش مشکلاتی هم دارند که اغلب هم از طرف خانواده و هم از سوی معلمان و همکلاسی‌ها بر دانش آموز تیزهوش اعمال می‌شود؛ برای مثال در برخی مواقع معلمان این دانش آموزان به دلیل آگاهی از هوش بالای آنان ممکن است سختگیری بیشتری نشان دهند و تکالیف سخت تری را برای این تیزهوشان در نظر بگیرند که این خود باعث می‌شود انرژی زیادی از آنان گرفته شود.

دکتر فهیمه رضایی، روان شناس و عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان در این باره می‌گوید: دانش آموز تیزهوش از همان کودکی استعدادهای بالای خود را بروز می‌دهد؛ مثلادر حرف زدن از جملات کامل استفاده می‌کند، برخی محاسبات ریاضی را به راحتی انجام می‌دهد و دارای توانایی‌های بالقوه ای در مواردی چون هنرهای تجسمی و نمایش، تفکر خلاق، توانایی رهبری یا توانایی‌های ذهنی عمومی است. به گفته او یکی از مشکلات برخی از این دانش آموزان این است که ممکن است با وجود تیزهوشی‌شان ناتوانی‌های یادگیری داشته باشند برای مثال در خواندن و هجی کردن کلمات مشکلاتی داشته باشند که اگر این مشکلات در زمان خود برطرف نشود، ناتوانی‌ها همچنان با دانش آموز باقی می‌ماند. از طرفی اغلب دانش آموزان تیزهوش به دلیل برتری‌شان قادر نیستند دوستیابی مناسبی داشته باشند و مورد پذیرش همسالانشان قرار نمی‌گیرند و همین مساله باعث انزوا و به دنبال آن افسردگی دانش آموزان تیزهوش خواهد شد.

با توجه به مواردی که ذکر شد، بهتر است این دانش آموزان را بیشتر درک کرده و آنان را به دلیل داشتن توانایی‌ها و استعدادهای بالاو این تفسیر که توانایی لازم را در انجام کارها دارند، رها نکنیم و همواره حامی آنان باشیم تا در آینده بتوانیم از این استعدادها بهره مند شویم

دسته بندی تیزهوشان 

دانش آموزان تیزهوش شامل یک گروه با رفتارها، احساسات و نیازهای یکسان نیستند بلکه دسته بندی‌های متفاوتی دارند که رابرت جی. استرنبرگ و سالی ریس در کتابشان به نام «تیزهوشی، تعاریف و مفاهیم» به آن پرداخته‌اند. تیزهوشان موفق: حدود ۹۰ درصد از دانش آموزانی که در مدرسه به عنوان تیزهوش شناخته شده‌اند از نوع تیزهوشان موفق هستند. این گروه در خانه و مدرسه رفتارهای مناسبی از خود نشان می‌دهد، مطالب را به خوبی فرا گرفته و در آزمون‌های هوش و پیشرفت تحصیلی نمرات بالایی کسب می‌کنند. بسیاری عقیده دارند این دانش آموزان در آینده افرادی موفق خواهند شد اگر چه ممکن است از مدرسه هم خسته شوند و در برخی موارد نیز سعی می‌کنند با کمترین تلاش درس‌ها را پشت سر بگذارند.

ریاضی: دانش آموز تیزهوش از همان کودکی استعدادهای بالای خود را بروز می‌دهد، مثلادر حرف زدن از جملات کامل استفاده می‌کند و برخی محاسبات ریاضی را به راحتی انجام می‌دهد.

تیزهوشان خلاق: این تیزهوشان خلاقیت بالایی دارند و اغلب هم در مدارس شناسایی نمی‌شوند. آنان ممکن است لجباز، بی ملاحظه یا طعنه زن هم باشند و در کلاس درس معلم را زیر سؤال ببرند. در مواردی هم خودانگیختگی آنان در کلاس درس اختلال ایجاد می‌کند. در اغلب موارد این دانش آموزان احساس ناکامی می‌کنند زیرا مدرسه به توانایی‌های آن‌ها توجه نمی‌کند. 

تیزهوشان پنهان: تیزهوشان پنهان که بیشتر هم دختران هستند، تمایل دارند تیزهوشی خود را پنهان کنند. آن‌ها استعدادشان را انکار کرده تا از طرف هم کلاسی‌های خود بیشتر مورد پذیرش قرار گیرند. این گروه به طور مکرر نیز احساس اضطراب وناامنی می‌کنند. ممکن است آنان به طور نامنظم به مدرسه بروند، تکالیفشان را انجام ندهند و به دنبال فعالیت‌های ثانوی و غیردرسی باشند.

تیزهوشان ترک تحصیل کننده: این دسته از تیزهوشان ممکن است به لحاظ عاطفی و روانی، نه به صورت واقعی «ترک تحصیل» کرده باشند. آنان معمولاعلایقی دارند که غیر از درس و مدرسه است و نیازشان در مدرسه برآورده نمی‌شود، به همین دلیل هم نسبت به مدرسه خصومت دارند. معمولااین گروه از تیزهوشان افرادی عبوس و کینه جو هستند زیرا احساس طرد شدگی می‌کنند و دارای عزت نفس پایین هستند و حتماً نیاز به مشاوره دارند. تیزهوشان معلول: این تیزهوشان به لحاظ جسمی یا هیجانی معلول‌اند یا ناتوانی یادگیری دارند. آنان ممکن است بدخط باشند یا رفتارهای مخربی از خود نشان دهند و اغلب به دلیل ناتوانی‌شان در انجام تکالیف مدرسه گیج و آشفته به نظر می‌رسند. این گروه به عنوان دانش آموزانی در نظر گرفته می‌شوند که دارای توانایی متوسط یا پایین تر هستند. مدارس فقط به ضعف‌های این تیزهوشان توجه می‌کنند و نمی‌توانند توانایی‌ها یا استعدادهایشان را پرورش دهند.

یاد گیرندگان مختار: این گروه در مدرسه دارای عملکرد بسیار موثری هستند و مدرسه را وادار می‌کنند تا برای آن‌ها کار کنند. دانش آموزانی مستقل و خود رهبر که مورد احترام بزرگسالان و همسالان بوده و معمولاهم رهبری گروه‌ها را بر عهده می‌گیرند. جنبه مهم این نوع از تیزهوشی آن است که این افراد دارای یک «نیروی شخصی» قوی هستند. آن‌ها به این درک رسیده‌اند که می‌توانند زندگی خود را تغییر دهند و در انتظار دیگران نیستند تا در این تغییر به آن‌ها کمک کنند و به صورتی آزادانه و مناسب هم می‌توانند احساس‌ها، اهداف و نیازهایشان را بیان کنند

نویسنده: معصومه اسدی

راهنما

عضویت در کانال تلگرام