فعالیت‌های یخ‌شکن (۲): فعالیت‌هایی برای روز اول مدرسه

۱۴ فعالیت کلاسی که به شما کمک می‌کند دانش‌آموزان جدید را بشناسید و آن‌ها نیز شما را بشناسند.

اگر شما به دنبال فعالیت‌های کلاسی جالب برای روز اول مدرسه هستید، یعنی فعالیت‌هایی که به شما کمک می‌کند تا با دانش‌آموزان آشنا شوید و دانش‌آموزان نیز با شما آشنا شوند، پیشنهادات ارائه‌ شده از طرف همکارانتان، که در این مقاله آمده است را مدنظر قرار دهید.

ایده‌های ارائه‌شده بر اساس نظم و ترتیب خاصی نیست و اجرای آن‌ها کاملاً بستگی به محل انجام آن‌ها دارد. سعی می‌کنم تا جایی که می‌توانم آن‌ها را به‌درستی انجام دهم و در مواقعی که ایده‌های مشابهی را از طریق چندین نفر دریافت می‌کنم، سعی می‌کنم آن‌ها را با یکدیگر ترکیب کرده و به همهٔ آن‌ها توجه کنم.

فعالیت کلاسی درست یا اشتباه

این فعالیت کلاسی همیشه جالب و بامزه بوده است و همهٔ ما موضوعات جالبی را راجع‌به یکدیگر از این طریق می‌آموزیم. من شروع‌کنندهٔ بازی هستم و نحوهٔ این بازی به این صورت است که من چهار حقیقت راجع‌به خودم روی تختهٔ کلاس می‌نویسم و از این چهار مورد، سه مورد از آن‌ها صحیح و یک مورد اشتباه است. دانش‌آموزان این آزمون کوچک صحیح یا اشتباه را می‌دهند و سپس پاسخ هر دانش‌آموز را بررسی کرده تا نتایج را متوجه شوند.

هر سؤال یا جمله را به‌تنهایی مورد بحث و بررسی قرار می‌دهیم تا متوجه شویم، هر یک از آنان راجع‌ به آن جمله چه نظری دارند و چه فکری می‌کنند. این مرحله از بازی این شانس و فرصت را به من می‌دهد تا موضوعات کوچکی راجع‌به خودم به آن‌ها بگویم، سپس دانش‌آموزان روی یک برگه راجع‌به خودشان سه حقیقت جالب را می‌گویند، که یکی از آن‌ها اشتباه است. در طی روز از دانش‌آموزان می‌خواهم که سعی کنند بقیه را در طی بازی حذف کنند.

یک آزمون!

بعدازاینکه دانش‌آموزان نشستند، از آن‌ها می‌خواهم که یک برگه و یک خودکار یا یک مداد برای اولین آزمون سال تحصیلی جدید بردارند. به‌صورت کاملاً جدی و قاطعانه برای آن‌ها توضیح می‌دهم که این آزمون سخت‌ترین آزمون آن‌ها در کل این سال تحصیلی خواهد بود، زیرا آن‌ها از قبل برای انجام این آزمون آمادگی نداشته‌اند. از آن‌ها می‌خواهم که در بالای برگه به‌عنوان تیتر واژهٔ معلم را قرار دهند و همچنین می‌خواهم که به همه قسمت‌های یک سؤال پاسخ دهند. سؤالات شامل این موارد خواهد بود: من کجا متولدشده‌ام؟ پدرم چه شغلی دارد؟ چند خواهر و برادر دارم؟ در چند شهر مختلف زندگی کرده‌ام؟ چه ماشینی دارم؟ دانشگاه و کالج من کجا بوده است؟ چند سال دارم؟ رنگ موردعلاقه‌ام چیست؟

طولانی یا کوتاه بودن آزمون کاملاً سلیقه‌ای بوده و بستگی به شما دارد و این آزمون را به‌گونه‌ای طراحی کنید تا با عوامل موردنظر شما هماهنگی و مطابقت داشته باشد و با مواردی که می‌خواهید آن‌ها راجع‌به شما بدانند، تناسب داشته باشد. شما می‌توانید زمانی که آن‌ها این سؤالات را از شما می‌پرسند، حالت چهره و طرز نگاه آن‌ها را تصور کنید.

من به آن‌ها می‌گویم که اولین نمره صد را در کلاس از من خواهید گرفت، اگر همهٔ این سؤالات را به‌درستی پاسخ دهید. در پایان آزمون همهٔ پاسخ‌ها را می‌دهم و دانش‌آموزان از تفاوت پاسخ‌های من با پاسخ‌هایشان شگفت‌زده می‌شوند. یکی از موضوعات موردعلاقه‌ام دیدن دانش‌آموزانی است که سال گذشته هم در کلاس من حضور داشته‌اند، چون آن‌ها همیشه فکر می‌کنند که می‌توانند نمرهٔ صد را بگیرند، اما هرگز نمی‌توانند و جالب‌تر از همه دیدن دانش‌آموزانی است که پاسخشان مشابه پاسخ من است و آن‌ها فکر می‌کنند که ازاین‌پس آینده را نیز می‌توانند پیش‌بینی کنند.

نگاهی به تعطیلات تابستان

تابلوی اعلانات را با استفاده از چسب نواری به کادرهای کوچکی تقسیم‌بندی کنید و هر کادر را به یک کودک بدهید و هرروز به دو کودک کمک کنید تا تعدادی از اشیاء را به کلاس بیاورند. مثلاً یک صدف که نشان می‌دهد در تابستان چقدر خوش گذرانده‌اند. این اقلام و اشیاء را در یک کیسهٔ پلاستیکی دربسته قرار دهید و بعد از معرفی هر کودک کیسهٔ پلاستیکی حاوی وسایل او، که در کادر مخصوص به خودش قرار دارد را نشان دهید. این فعالیت باعث ایجاد یک تابلوی اعلانات «نگاهی به تابستان و بازگشت به مدرسه» شده و فرصتی را به وجود می‌آورد تا کودکان راجع‌به تعطیلات تابستانشان صحبت کنند.

مهم‌ترین کتاب

در روز اول مدرسه، برای دانش‌آموزان یکی از کتاب‌های معروف و موردعلاقه‌شان را بخوانید. که من کتاب مهم نوشتهٔ مارگارت وایزبرون را انتخاب کردم. این کتابی مصور و جالب است که چیزهای مهمی را دربارهٔ موارد مختلف به ما می‌گوید. موضوعاتی مثل قاشق، سیب، باد، و غیره. بعد از خواندن کتاب و درک شهرت آن، ما به نوشتن مهم‌ترین کتاب خودمان می‌پردازیم.

هر کودکی راجع به خودش موضوعی را می‌گوید، با توجه به فرمت کتاب خوانده‌شده، و آنان همان‌گونه که کتاب مطالب را به پایان می‌رساند، نوشتار خود را نیز به پایان می‌رسانند. مثلاً تکرار خط اول که این‌گونه نوشته است:

اما مهم‌ترین موضوع راجع‌به فلانی این است که او …

هر کودک مسئول صفحهٔ مهم‌ترین موضوع راجع به خودش است و این بخشی از کتاب کلاس را تشکیل می‌دهد.

این شیوه‌ای جالب و شگفت‌انگیز برای آشنایی با یکدیگر بوده، ضمن اینکه این کتاب در طی سال تحصیلی نیز خوانده می‌شود.

بگذارید بشنویم!

معتقدم که دانش‌آموزان زمانی که در یادگیری خودشان سهیم‌اند، بیشتر به مدرسه علاقه‌مند می‌شوند. من از دانش‌آموزان سال دوم می‌خواهم که در چند پاراگراف توضیح دهند که می‌خواهند چه موضوعات و مباحثی را از کلاس من بیاموزند، یا اینکه اگر آن‌ها به‌جای من بودند و به تدریس می‌پرداختند چگونه کلاس را به درس علاقه‌مند می‌کردند و از انجام چه کارهایی دوری می‌کردند.

شکار بینگو

برای تداوم ارتباط بین دانش‌آموزانی که الزاماً با یکدیگر دوست نیستند، من سال تحصیلی را با بازی بینگو آغاز می‌کنم. کارت‌های بینگو را برایشان آماده می‌کنم. هر مربع یا کادر روی کارت شامل شرح مختصری هست. به‌عنوان‌مثال کارت‌ها از این موضوعات تشکیل‌شده‌اند: دیدار از فلوریدا در این تابستان، اسکیبازِ روی آبِ مشتاق، داشتن خواهر کوچک یا برادر بزرگ، متولدشدن در کشور دیگر، زندگی‌کردن در نزدیک‌ترین مدرسه، چگونگی یادگیری اسکیت‌برد در این تابستان، تماشانکردن فیلم تایتانیک، دوست‌داشتن ماهی روی پیتزا، متولدشدن در یک ماه مشابه، داشتن خواهر یا برادر در همان مدرسه، موضوعات موردعلاقهٔ علمی، داشتن بیش از یک سوراخ روی لالهٔ گوش، نام پدر جیم، خواندن بیش از یک کتاب در این تابستان، دوزبانه بودن، داشتن دو حیوان خانگی.

دانش‌آموزان در کلاس قدم می‌زنند تا کسی را که با شرح‌حال خاصی که داخل هر کادر قرار دارد، پیدا کنند و امضای آن‌ها را جمع‌آوری نمایند. هدف از این فعالیت کلاسی این است که دانش‌آموزی اول شود، که کارت بینگو را به همراه امضاها به‌عنوان نفر اول پر کرده باشد. برای سخت‌تر کردن این بازی از هر دانش‌آموز بخواهید که هر کادر را دانش‌آموز متفاوتی پر کند و سپس زمان انجام این کار را محدود کنید. وقتی دانش‌آموزی بینگو می‌گوید، از طرف شخص مقابل جایزه‌ای دریافت می‌کند. مثلاً اینکه او را در آن روز در ابتدای صف بایستد. این روشی عالی برای یادگیری موضوعات خاصی دربارهٔ دانش‌آموزانتان هست، و همچنین به آن‌ها کمک می‌کند تا یکدیگر را بشناسند.

پیشنهاد: می‌توانید این بازی را با مجموعه‌ای از سؤالات هم انجام دهید. به‌صورتی که هر سؤال دارای یک خط خالی برای پاسخ‌دادن باشد. به‌این‌ترتیب که به دانش‌آموزان زمان محدودی را می‌دهید تا در کلاس قدم زده و آن شخص موردنظر را که با سؤال مطابقت دارد پیدا کنند، سپس آن شخص نامش را در مکان خالی اختصاص داده‌شده می‌نویسد.

بازهم بینگو

کارت‌های بینگو را بین دانش‌آموزان پخش کنید. هر کادر موجود در این کارت شامل یک سؤال هست. از هر دانش‌آموز بخواهید که پاسخ همه سؤالات را در کنار شمارهٔ یک بنویسد. صبر کنید تا همهٔ دانش‌آموزان این کار را انجام دهند. سپس دانش‌آموزان باید همکلاسی‌های خودشان را که پاسخ یکسانی به هر سؤال داخل کادر داده‌اند را پیدا کنند. سپس دانش‌آموزی که پاسخ هماهنگ با دیگر همکلاسی خود را داشت در خط دوم یا خط بعدی آغازکننده خواهد بود. به هر دانش‌آموز یا همهٔ کسانی که بینگو شدند جایزه دهید.

حرکت دایره‌وار

برای روز اول مدرسه، من میز و صندلی‌ها را به‌صورت دایرهٔ بزرگ می‌چینم، به‌طوری‌که همه روبه‌روی مرکز دایره باشند و بتوانند آن را ببینند. این امر باعث می‌شود که کودکان یکدیگر را به‌آسانی ببینند و باهم آشنا شوند. سپس از آن‌ها می‌خواهم که خودشان را معرفی کنند. همان‌طور که در طی دایره حرکت می‌کنیم، دانش‌آموزان سعی می‌کنند که اسامی و موضوعات گفته‌شده راجع به دانش‌آموزان قبلی را به همراه نام و علایق شخصی خودشان تکرار کنند، و این روند در طی حرکت دایره‌وار ادامه می‌یابد.

پرش به‌سوی علم

هدف این فعالین این است که دانش‌آموزان دبیرستان را وادار کند تا دربارهٔ فرایند علمی تفکر کنند و به آن‌ها کمک می‌کند تا متوجه شوند کدام‌یک از آن مفاهیم برای آن‌ها آشنا است. در این فعالیت، موضوعاتی از این قبیل مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد: مسئله یا موضوع چیست؟، ما دربارهٔ آن چه می‌دانیم و لازم است که چه مواردی را بدانیم؟. این فعالیت شامل متون موضوعی و گروه‌های دانش‌آموزی بوده و به این صورت انجام می‌گیرد که در ابتدا از دانش‌آموزان می‌خواهیم مروری بر اولین فصل کتاب درسی‌شان یا فهرست موضوعی آن، که به معرفی زمینه‌های اصلی تحت پوشش قرارگرفته می‌پردازد، داشته باشند.

به‌عنوان مثال یک گروه موضوعی را انتخاب می‌نمایند و راجع به آن به این سؤالات پاسخ می‌دهند: آیا این موضوع یک مورد قابل بحث و بررسی هست یا خیر؟ یعنی این موضوعی است که بتوان راجع‌به آن به بحث مداوم پرداخت؟ مشخص کنید که شما به‌عنوان یک گروه چه چیزهایی دربارهٔ موضوع انتخابی می‌دانید؟ تعیین کنید که به‌عنوان یک گروه دربارهٔ موضوع انتخابی چه مواردی را می‌خواهید بدانید؟ چگونه از پس سؤالات پیش‌آمده و احتمالی در حیطه این موضوع برمی‌آیید و پاسخگو خواهید بود؟ بحث کنید که چگونه این موضوع به شما مرتبط است؟ بعد از بیست دقیقه من بحث را متوقف کرده، و از هر گروه می‌خواهم که پاسخ‌هایشان را به اشتراک بگذارند.

بیست‌سؤالی

یکی از اهداف من این است که دانش‌آموزان مشارکت صحیحی داشته باشند و همیشه نظرم این است، تا زمانی که کودکان اشتباه نکنند به‌سوی راه درست گام برنمی‌دارند؛ و اشتباه‌کردن گامی است به‌سوی انجام صحیح کارها. به همین ترتیب، اجرای بازی بیست‌سؤالی ایدهٔ خوبی است که من کلاسم را در روز اول سال تحصیلی با آن شروع کنم، این فعالیت بازی آسانی است و نیاز به هیچ‌گونه لوازم و تنظیمات از قبل تعیین‌شده ندارد. بازی به این صورت است که من چیزی را در کلاس انتخاب می‌کنم و دانش‌آموزان باید آن را حدس بزنند. فقط سؤالاتی را می‌توانند بپرسند که پاسخ بله یا خیر داشته باشد.

به عنوان مثال: آن آبی است؟ در قسمت جلوی کلاس قرار دارد؟ و شخصی که آن شی‌ء موردنظر را پیدا کند، فرد بعدی برای پاسخ‌دادن به سؤالات با بله یا خیر هست. من تأکید می‌کنم که آن شخص بدون کمک دیگران نمی‌تواند شی‌ء موردنظر را پیدا کند، و در این بازی پاسخ خیر به همان نسبت پاسخ بله کمک‌کننده است. گاهی اوقات من نیز در این بازی شرکت می‌کنم تا به دانش‌آموزان نشان دهم که من نیز دچار اشتباه می‌شوم. تن صدا و مشارکت دوستانه در طی این بازی در روز اول مدرسه در طی سال تحصیلی ادامه می‌یابد و به این صورت روز اول مدرسه به‌عنوان بخشی از درس و آموزشمان هست، نه‌فقط روزی برای ثبت و نگهداری در بایگانی کار کلاسی.

من چه کسی هستم؟

آیا تاکنون حقایقی راجع به خودشان را با ایجاد سؤال «من چه کسی هستم؟» به اشتراک گذاشته‌اند؟ در این فعالیت دانش‌آموزان چهار یا پنج جمله راجع به خودشان می‌نویسند و در خط آخر سؤال این جمله را می‌نویسند که من چه کسی هستم؟ من این جملات را مانند یک تابلوی اعلانات بالا می‌گیرم و از دانش‌آموزان می‌خواهم که پاسخ هر کدام از سؤالات را حدس بزنند، اولین شخصی که به‌درستی حدس بزند، شخص حدس‌زنندهٔ بعدی را انتخاب خواهد کرد.

اعداد و ارقام مرتبط با من

در این فعالیت به هر یک از دانش‌آموزان برگه‌ای داده می‌شود تا اطلاعات آمار و ارقامی خود از قبیل تاریخ تولد، آدرس و پلاک منزل، شمارهٔ تلفن، شمارهٔ ورزشی، عدد موردعلاقه، تعداد حیوانات خانگی، تعداد افراد خانواده، و غیره را روی آن بنویسند. بعد از اتمام کار، وقتی دانش‌آموزان پاسخ‌هایشان را با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند، متوجه می‌شوند که در چه مواردی با یکدیگر مشترک‌اند و بدین‌صورت اطلاعات کمی راجع به یکدیگر به دست آورده و یکدیگر را می‌شناسند. سپس این اطلاعات و اعداد و ارقام پوستری را تحت عنوان اعداد و ارقام مرتبط با من تشکیل می‌دهد. من تصویری کلی از هر کودک را در مرکز پوستر قرار می‌دهم، سپس کودکان حقایق و اطلاعات آماری را به‌صورت جالب و رنگارنگ ارائه می‌دهند و ما از این پوستر در تابلوی اعلانات مدرسه استفاده می‌کنیم.

طومار الفبا

بعد از معرفی خودتان، به‌عنوان معلم کلاس هرج‌ومرجی را در کلاس به وجود آورید. به این صورت که به دانش‌آموزان بگویید سه دقیقه زمان دارند که اولین تکلیف کلاسی‌شان با عنوان خودتان را به ترتیب حروف الفبا و بر اساس نام خانوادگی‌تان طبقه‌بندی کنید را تکمیل کنند. بعد از این شوک اولیه و اینکه آن‌ها این کار را انجام داده و موفق شدند، سپس به آن‌ها بگویید که چگونه از پس روز اول مدرسه یا هرروز دیگر برمی‌آیند. مثلاً با پرسیدن سؤالات؛ کمک گرفتن از دیگران؛ مشارکت و همکاری با یکدیگر؛ امتحان و سنجش استراتژی‌هایی انجام آن؛ هر چه باشد آن‌ها می‌توانند آن را انجام دهند.

حل معما

دانش‌آموزان از ماژیک‌های رنگی استفاده می‌کنند تا نامشان را با حروف بزرگ روی برگه بنویسند، در پایین نامشان آن‌ها چندین جمله که به توصیف خودشان می‌پردازد نیز می‌نویسند. مثلاً موضوعات موردعلاقه‌شان؛ اطلاعات خانوادگی؛ سرگرمی‌ها؛ و اطلاعاتی راجع به حیوانات خانگی‌شان. سپس جورچین خالی را دست‌به‌دست می‌چرخانند و هر یک از دانش‌آموزان به‌طور محرمانه و خصوصی، مثلاً شاید در پشت یک پوشه که به‌صورت عمودی روی میز قرار می‌دهند، روی جورچین خالی علایق و اطلاعات واردشده روی برگهٔ نامشان را در برگه جورچین وارد می‌کنند. سپس آن‌ها جورچین‌هایشان را به هم می‌ریزند و قطعات آن را در یک پاکت قهوه‌ای‌رنگ که یک علامت سؤال روی آن وجود دارد قرار می‌دهند.

سپس هرکدام از این پاکت‌ها تحت عنوان جملات توصیفی روی تابلوی اعلانات قرار داده می‌شوند که نشان می‌دهد این پاکت‌ها پر از قطعات و تکه‌های جورچین است. در طول هفته، هنگام اوقات فراغت دانش‌آموزان پاکتی را انتخاب کرده و سپس تکه‌های جورچین را کنار یکدیگر می‌گذارند و بعد جورچین را با آن جملهٔ توصیفی بیان‌شده مقایسه می‌کنند و حدس می‌زنند که این جورچین متعلق به کدام‌یک از همکلاسی‌هایشان هست. در پایان هفته به حدسیات نگاهی می‌اندازیم تا ببینیم هر یک از جورچین‌ها متعلق به چه کسی است.

جهان آموزش، ترجمهٔ طیبه کنشلو
منبع: Education World

راهنما

عضویت در کانال تلگرام